Wyzwania szkoleniowe

W dzisiejszych szybkich i zmieniających się czasach szkoleniowcy stają przed trudnym wyzwaniem – szkolenia muszą być na tyle zajmujące aby angażować uczestników nie tylko na poziomie intelektualnym. Muszą być praktyczne tak aby uczestnicy mogli wykorzystać wiedzę i umiejętności w życiu i pracy. Muszą być umiejscowione w realnym kontekście złożonych relacji w pracy , ale przede wszystkim szkolenia muszą dostarczać trwałych zmian.

Wykłady, prezentacje i slajdy, odgrywanie scenek i inne tradycyjne formy szkoleń, nie dają odpowiedzi na powyższe wyzwania, dlatego firmy coraz częściej zwracają się do bardziej eksperymentalnych form edukacyjnych jaką jest drama.

Drama – a gry szkoleniowe

Drama jest czymś o wiele więcej niż grą szkoleniową. Wymaga zaangażowania uczestnika w sytuacje, które wymagają od niego bycia w dwóch światach równocześnie : fikcyjnym i realnym , bycie w roli, a jednocześnie poza nią “Jestem sobą i nie sobą”, co A.Boal określił słowem ” metaxis”. Pomaga to uczyć się bawiąc,  co jest przełomem w  przypadku osób dorosłych, często mających za sobą nieudane próby nauczenia się czegoś nowego i zahamowania wynikające z uprzedzeń typu: Jestem za stary na naukę”, „to bez sensu” „po co mi ta wiedza” itp.

 Zalety Dramy w szkoleniach

Drama swoją elastycznością, spontanicznością i otwartością na eksperymentowanie i mnogość rozwiązań jest doskonałym narzędziem trenerskim, które bawi, dotyka istotnych spraw i transformuje kulturę organizacyjną. Dzięki narzędziom dramy stosowanej możemy odzwierciedlić dynamikę ludzkich interakcji na każdym poziomie organizacji; na pierwszej linii kontaktu z klientem, w multidyscyplinarnych zespołach, w szkołach, w gabinetach zarządów podejmujących strategiczne decyzje. Uczestnicy szkoleń dramowych mają możliwość zaobserwowania i doświadczana różnych zachowań w różnych rolach. Co ważne dzieje się to w kontrolowanych warunkach w bezpiecznej atmosferze pod “ochroną roli”

Drama to nie psychodrama

Zastosowanie dramy w kształceniu dorosłych zostało wprowadzone w 1920 roku przez psychologa Jacoba L. Moreno, twórcę psychodramy. Moreno wykazał, iż różnorodne metody dramowe mogą wywołać konstruktywne zmiany w zachowaniu u osób i grup. Z czasem poszerzył swoje badania na obszar szkoleń biznesowych. Pierwsze tego rodzaju szkolenie przeprowadzono w 1933 roku firmy dla RH Macy sprawie stosunków pracowniczych.

Należy zaznaczyć, że Drama Praktyczna stosowana do celów podnoszących poziom świadomości, w relacjach  różni się od psychodramy wprowadzonej przez Moreno. Psychodrama to metoda terapeutyczna, która skupia się na indywidualnych problemach uczestników spotkania. Celem jest terapia leczenie zaburzeń emocjonalnych w kontaktach interpersonalnych oraz rozwijanie możliwości wewnątrz.

W Dramie Praktycznej  celem jest rozwój umiejętności, poszerzanie świadomości i kontekst grupowy, firmowy, edukacyjny, a problem który jest poruszany i cele, które są realizowane zakładają stworzenie sytuacji fikcyjnych, a uczestnicy są zapraszani do przyjmowania różnych ról. Ponieważ w Dramie Praktycznej ważna jest praca nad postawą to odgrywając rolę uczestnik nie przestaje być jednocześnie sobą. Rola łączy w sobie przeżywanie improwizowanego zdarzenia oraz funkcję obserwowania sytuacji z dystansu. Daje to jednocześnie poczucie bezpieczeństwa (“wiem, że tak naprawdę to nie ja” ) z drugiej strony szansę głębokiego uwewnętrznienia przeżywanej sytuacji (“wiem  jak to jest być kimś innym”)

Pionierskie zastosowanie dramy jako narzędzia szkoleniowego przez Moreno stało się podstawą wielu programów szkoleniowych z zakresu zarządzania w latach 1940 i 50. Wtedy też zaczęto opracowywać scenariusze szkoleń opartych na scenkach (Role-playing), gry interaktywne i wiele innych działań które były próbą stworzenia doświadczeń, w których uczestnicy doświadczają emocji i interakcji podobnych do tych, które daje drama. Łatwość i prostota tych technik dają możliwości urozmaicania szkoleń, budowania świadomości i kreatywności, ale często brak im realizmu, głębokości i zaangażowania emocjonalnego – tak charakterystycznych dla dramy.

Drama w nowoczesnych organizacjach

Elementy Dramy są wykorzystywane w nowoczesnych szkoleniach na świecie. Globalne firmy takie jak American Express, Chevron, Cisco, DHL, Ernst &Young, General Electric, GlaxoSmithKline, Google, IBM, NASA, KPMG, Procter&Gamble, Nokia Siemens Networks, Novartis, Prudential, CocaCOla, Unilever i wiele innych od dawna wykorzystują szkolenia oparte o dramę w swoich programach rozwoju.

W Polsce wykorzystanie Teatru interaktywnego i dramy w szkoleniach firmowych jest na początku drogi.

Teatr Praktyczny

Powstał ze względu na chęć stworzenia narzędzia szkoleniowego dla biznesu (spektakl “Firma” ) i ze względu na sukces podejmujemy kolejne działania tworząc projekt “Rodzina”.

W tekście wykorzystano min.informacje zawarte w:
Raport strategiczny projektu DICE – Drama Improves Lisbon Key Competences in Education© Konsorcjum DICE, 2010
Motywacyjna Rola Dramy w glottodydaktyce, Alicja Głałązka, 2008
www.theatreoftheoppressed.org
A Guide to Drama-Based Training, Joyce St. George, Sally Schwager, Frank Canavan, Employment Relations Today, Winter 1999, Vo. 25, No. 8.